Giriş
“Biraz izlese ne olur ki?” diye açtığımız o ekranlar, aslında çocuğun dünyasında sandığımızdan çok daha büyük izler bırakıyor.
Bir çocuk gelişim uzmanı olarak şunu söylemeliyim; ekranın yarattığı o renkli ve hızlı dünya, henüz gelişmekte olan bir çocuk beyni için “aşırı uyarıcı” bir ortamdır. Dil gelişiminden odaklanma becerisine, uyku kalitesinden akran ilişkilerine kadar her alan bu maruziyetten etkileniyor.
Şunu fark edelim; ekranı kapatmak çocuğu dünyadan koparmak değil, onu gerçek dünyanın zenginliğine davet etmektir.
1. Ekranla Tanışmak İçin Acele Etmeyin
- Hayatın ilk üç yılı beyin gelişimi için en kritik dönemdir. Bu dönemde çocuğun ekrana değil; hareket etmeye ve karşılıklı etkileşime ihtiyacı vardır. Bu nedenle 0-3 yaşta SIFIR ekran!
- 3 Yaşından sonra temel ilke ertelemedir. Teknoloji hayatımızın bir parçası olsa da, çocuğun gerçek dünya becerilerini (oyun, sosyal ilişki, öz-bakım) tam kazanmadan dijital dünyaya girmesi risklidir.
2. Ekran Süresi Kadar Ne İzlediği de Önemli!
- Saniyeler içerisinde değişen sahneler çocuğun dikkat süresini kısaltır ve gerçek hayatı “sıkıcı” bulmasına neden olur.
- Çocuğun soru sormasını, düşünmesini sağlayan; şiddet ve argo içermeyen içerikleri tercih edin.
- İzlediği şeyi üzerine konuşarak pasif izleyicilikten aktif öğrenmeye geçmesini sağlayın.
3. Uzun Ekran Saatlerinin Olumsuz Etkileri
Ekran süresi asla uyku, fiziksel aktivite ve oyun saatlerinden çalmamalıdır.
- Sürekli uyarı alan beyin, sakin ve tek bir işe odaklanmakta (kitap okumak, ders dinlemek vb.) zorlanır.
- Ekran tek yönlüdür. Karşılıklı diyalog içermediği için kelime haznesinin ve ifade yeteneğinin gelişmesini yavaşlatabilir.
- Ekrandaki “hızlı doyum” çocuğun gerçek hayattaki bekleme ve sabretme becerisini zayıflatır; daha çabuk öfkelenmesine neden olur.
- Uykudan önceki ekran kullanımı melatonini baskılar, uyku kalitesini bozar. Kalitesiz uyku ise ertesi gün huysuzluk ve öğrenim güçlüğü anlamına gelmektedir.
- Uzun süre sabit kalmak; motor becerilerinin zayıflamasına ve duruş (postür) bozukluklarına yol açar.
4. Ekran Pasif Bir Eylemdir.
- Çocuğun beyninin bu pasifliği yönetebilmesi için önce fiziksel enerjisini boşaltması gerekir.
- Çocuklarınızın çevrimiçi ve çevrimdışı dünyaları arasında denge kurun, yeşil alanlarda geçirilen zamanı ve ekran başında geçirilen zamanı dengeleyin.
